Hai mươi sáu năm

Trích hồi ký của ba tôi (xem thêm Gánh săn). Tên người và địa chỉ trong bài đã được thay đổi.

Ngày 2-5, tôi đi theo anh Hòa bằng xe Uát, đi một vòng ra phố. Cách mạng đúng là ngày hội của quần chúng. Nhân dân đổ ra đầy đường, đi xem bộ đội “Việt Cộng”. Qua cổng Huỳnh Hữu Bạc¹ thấy hai xe tăng ta bị bắn cháy trên đường tiến vào cổng sân bay Tân Sơn Nhất. Những người lính hi sinh đúng trước giờ thắng lợi hoàn toàn. Trên đường Võ Tánh, một xe tăng ngụy nằm đó. Từ đó đến ngã tư Võ Di Nguy, áo quần lính ngụy, dày, mũ sắt vứt lỏng chỏng. Xe kéo pháo của bộ đội ta phải nhích rất chậm mới vượt qua đống quân trang, quân dụng đó. Trên đường Võ Di Nguy cũng rất đông người. Người đi xem, người tìm người thân trong số Quân giải phóng mới vào thành phố. Có cụ già đón xe chúng tôi lại hỏi: các cháu có cùng bộ phận thằng Ba T. không? Các ngã tư có thanh niên mang băng đỏ xanh trên cánh tay đứng làm trật tự nên tuy rất đông người mà trật tự vẫn duy trì tốt. Tôi đi đến đường Trần Khắc Chân tìm cái số nhà mà trong quyển danh bạ điện thoại ghi tên em gái tôi, nhưng đến nơi là nhà một người Hoa! Xe chạy một vòng qua Dinh Độc lập, ra phố rồi quay về bằng đường Pasteur.

Về đến trại thì anh em cho biết là có cậu em đến tìm. Tôi biết ngay là Khoa ở R về. Khoa viết thư để lại, cho biết địa chỉ của chị nó: một con hẻm trên đường Phan Thanh Giản.

Ngày 6-5-1975 tôi được phép đi tìm gia đình. Anh Phạm Văn Tư cùng đi với tôi trên chiếc xe Jeep chiến lợi phẩm. Người lái tên là Thành, lái xe cũ phục vụ đoàn. Anh ta đưa chúng tôi ra đường Phan Thanh Giản, tìm xem số nhà thì thấy rằng phải đi ngược chiều mới tới nơi. Nhưng vào ngày đó, đi ngược chiều cũng tạm được nên xe chúng tôi cứ nép nép vào bên đường mà đi cho đến gần Ngã bảy. Tìm thấy số nhà ngoài mặt đường, như vậy là phải vào hẻm. Thành dắt tôi vào hẻm. Tìm ra nhà Hồng không khó khăn lắm. Tôi gõ cửa, một bé gái ra mở cửa, hỏi: xin lỗi, ông hỏi ai?

– Có phải nhà bà Nguyễn Thị Hồng ở đây không?

– Dạ phải. Má cháu có nhà.

Rồi nó đi gọi má nó. Hồng chạy ra. Chỉ một thoáng, Hồng đã nhận ra tôi và gọi vào trong nhà: mạ ơi, anh Tâm về. Mạ tôi từ dưới bếp đi lên. Tôi ôm mạ và khóc. Mạ tôi cũng khóc và nói:

– Mạ tưởng con không về chớ!

Khi ngồi vào uống nước, điều đầu tiên mạ tôi hỏi là: con nói thiệt đi, ba con có còn sống hay không?

– Còn sống chớ sao không? Mới có thư ổng đây mà!

Hai mươi sáu năm, tôi mới gặp lại mẹ tôi. Hơn một phần tư thế kỷ! Chỉ có dân tộc ta mới chịu đựng được sự chia li ghê gớm như thế này.

Lần lượt mấy đứa con của Hồng được dẫn ra giới thiệu. Hồi tôi đi Việt Bắc, ghé thăm Hồng ở trường Phan Châu Trinh tản cư ở Cẩm Khê, Hồng chỉ bằng đứa con gái lớn của nó hiện nay!

Rồi Tùng đi đâu về, cũng đoán ra ngay ông cán bộ giải phóng đang ngồi nói chuyện với bà nội là ai: có phải chú Tâm không bà?

Trưa hôm đó, tôi ở lại ăn cơm ở nhà Hồng, anh Tư cũng ở lại. Chiều, Khoa cũng ghé về. Như vậy là gia đình tôi (bộ phận Sài Gòn) đã sum họp đầy đủ.

Footnotes

1. Tên đường cũ và tên hiện nay: Huỳnh Hữu Bạc là Phan Thúc Duyện, Võ Tánh là Hoàng Văn Thụ (Phú Nhuận, Tân Bình), Võ Di Nguy là Phan Đình Phùng (Phú Nhuận), Phan Thanh Giản là Điện Biên Phủ. ↩