Bơm nước ban đêm

Tuần này báo chí tìm tới Bãi Xép (Thanh Niên, VnExpress, Giáo dục & Thời đại), làng chài phía nam Quy Nhơn. Hai trăm hộ, chín trăm khẩu, năm giếng công cộng. Giếng giữa làng sâu mười mét, gánh gần hai chục cái máy bơm, mỗi nhà một cái. Tôi chụp cái giếng này hồi hè năm 2023 (The 21st-century communal well). Hóa ra cái giếng này có tên trên bản đồ và mặt báo: giếng nước “nghị lực”.

Mùa khô nước cạn, lại nhiễm mặn. “Máy bơm phải canh cả ngày lẫn đêm,” một chị nói với phóng viên. Báo viết: “Vào mùa khô, người dân làng chài Bãi Xép phải thay phiên nhau bơm nước, có gia đình thức đến đêm để chờ đến lượt.”

Đọc báo, tôi nhớ tới ông già tôi. Năm 1970, anh trai tôi chưa đầy một tuổi, bị tiêu chảy vì sữa đặc. Sáng chủ nhật nào cũng vậy, bốn giờ sáng, đầu ngày phép, ông già đã ra giếng chung giặt tã. Ra sớm cho khỏi phải xếp hàng.

Năm 1990, nhà tôi có giếng riêng. Cái máy bơm y chang mấy cái ở Bãi Xép: cũng ống nhựa xám, cũng mấy cái van đỏ tươi trên ống mồi. Mồi nước rồi mới bơm, vì hay bị tuột nước. Người tới thuê phòng gửi mẫu nước lên viện Pasteur, kết quả về: sạch. Có cái bơm tay dành cho mùa lụt.

Nước máy cũng có, nhưng chỉ chắc ăn vào ban đêm. Tối nước về đầy bồn dưới đất, cái phao như phao bồn cầu tự khóa vòi. Máy bơm bơm nước lên bồn trên nóc nhà, hệ thống tự động hóa với hai cái phao. Đêm thỉnh thoảng lại nghe tách, rồi tiếng máy bơm chạy.

Bãi Xép cách một khu công viên phần mềm ba cây số, cách trung tâm Quy Nhơn hơn mười cây. Phương án là một trạm bơm cho cả làng: 500 mét khối một ngày, 21 tỷ đồng. Tỉnh đã giao lập đề xuất.