Ra ngõ gặp anh hùng

Xóm tôi ngày xưa ra ngõ gặp anh hùng, theo đúng nghĩa đen.

Hồi bé, nhà tôi ở trong sân bay Tân Sơn Nhất, nơi có nhiều phi công anh hùng sống sau chiến tranh. Hồi đó, tôi đâu biết những câu chuyện hào hùng của họ.

Tôi chỉ biết nhà chú Lê Hải có bàn bida, lúc rảnh tôi hay qua coi các anh lớn đánh. Tôi chỉ biết bác Nguyễn Văn Ba, nhà cách nhà tôi độ chục căn, có cây vú sữa lớn. Có dạo cúp điện dài ngày, bác Ba mang một bình acquy từ xưởng A75 về, con nít cả xóm quây quần bên cái tivi 9 inch coi phim Cô bé từ trên trời rơi xuống mỗi tối.

Bác Nguyễn Văn Bảy thì ở xa hơn một tí. Bác rất chịu khó đi thu thập phế liệu, tăng gia, cải thiện kinh tế. Con bác khá quậy, chúng tôi sợ con bác hơn bác. Cùng đường với bác là Nguyễn Hồng Nhị, Nguyễn Tiến Sâm, Lâm Văn Lích, Nguyễn Thành Út, những người tôi chỉ biết tên chứ không quen. Bác Nhị là cấp trên của ba tôi. Gần nhà tôi hơn là bác Trần Mạnh, cũng là cấp trên của ba tôi.

Tôi có loáng thoáng biết họ là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng con nít đâu có quan tâm. Lúc đó tôi chỉ thấy họ như những người lớn tuổi khác, không khác gì bao người lớn trong xóm, thỉnh thoảng lại la rầy mấy đứa con nít chọc hái xoài trộm.

Những người hàng xóm

Chỉ khi lớn lên, tìm hiểu về quá khứ của họ, tôi mới sửng sốt trước số lượng máy bay họ đã bắn hạ, và số tiền khổng lồ họ khiến nước Mỹ phải tiêu tốn, tính theo giá trị ngày nay. Tổng số tiền có lẽ lên tới tỉ đô!

Giá máy bay quy đổi theo thời giá 2024, đơn vị triệu đô.

Bác Nguyễn Văn Bảy lái MiG-17, bắn máy bay đối phương bằng pháo.

• Ít nhất 2 F-8 (30), 1 F-4B (25), 1 A-4C (7) và 1 F-105D (22)
• Tổng cộng: ít nhất 84 triệu đô

Chuyện kể có lần bác bắn chiếc F-4 đứt ra làm đôi bằng pháo 37mm.

Chú Lê Hải lái MiG-17, bắn máy bay đối phương bằng pháo 23mm và 37mm.

• 4 F-4 (100), 1 F-105 (22), 1 F-8 (15)
• Tổng cộng: 137 triệu đô

Nổ súng ở cự li 30–40m. Tất cả đạn đều xuyên vào chiếc F-4. Chỉ còn kịp đẩy cần lái và buông cò súng, chui qua bụng chiếc F-4, động cơ của chiếc F-4 vẫn còn phun khói đen ngòm.

Bác Nguyễn Hồng Nhị lái MiG-21.

• 3 F-105 (66), 1 F-8 (15), 3 F-4 (75), 1 RF-101 (13)
• Tổng cộng: 169 triệu đô

Chú Nguyễn Tiến Sâm

• 6 F-4
• Tổng cộng: 150 triệu đô

Bác Trần Mạnh là chỉ huy của bác Nhị, bác Bảy và nhiều chú bác khác. Tổng số tiền máy bay Mỹ bị bắn rơi trong các cuộc không chiến mà bác Mạnh chỉ huy có lẽ phải từ nửa tỉ đô trở lên.

Bác Nguyễn Văn Ba là người đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ ở miền Bắc.

Bác Nguyễn Thành Út, trong Tiểu đoàn 307 nổi tiếng, được phong anh hùng năm 25 tuổi! Bác “kẹp súng trung liên vào nách xông vào sát đồn, bắn áp chế hỏa lực của địch”. Như trong phim Hollywood, chỉ có điều đây là người thật, việc thật, hàng xóm của tôi.

Hào hùng, và rất thật

Họ hào hùng là thế đó. Mỗi lần cất cánh, mỗi lần ra trận là một lần biết có khả năng không trở về. Nhưng họ cũng rất thật. Ký ức của họ lại thường nói nhiều về đồng đội đã ra đi, và những điều ấm ức về thời cuộc khó nói ra.

Kể những câu chuyện này, tôi muốn nhắc chính mình. Trong những thời điểm tuyệt vọng trong trầm cảm, có lúc tôi nghĩ tới việc chấm dứt tất cả để không còn phải đau. Nhưng nhìn tấm gương của các anh hùng giữa đời thường, hàng xóm của tôi, tôi xấu hổ trước suy nghĩ tiêu cực của mình.

Sống cho có ý nghĩa, tôi tự nhủ.

---

Tái bút: Có người sẽ nghĩ những chiến công này chỉ là tuyên truyền. Nhưng sau đây là những con số chính thức: sau khi Hiệp định Paris có hiệu lực vào năm 1973, gần 600 tù binh phi công đã được trao trả. Ngoài ra, thống kê của Mỹ cho thấy khoảng 1.500 phi công Mỹ khác đã hy sinh trong chiến tranh Việt Nam [1]. Những con số nói trên chứng tỏ những chiến công kể trên không thể chỉ là tuyên truyền.